مرجع دانلود پرسشنامه و ابزار استاندارد در تمامی رشته ها,طراحی پرسشنامه

ترم آخر

آزمون,طراحی پرسشنامه,روانشناسی,مدیریت,پرسشنامه استاندارد,پرسشنامه رایگان,مشاوره آماری ,سایت پرسشنامه,نرم افزار رایگان روانشناسی,سفارش

خانه / فروشگاه / پرسشنامه (صفحه 219)

پرسشنامه

پرسشنامه فرسودگی شغلی گلدارد (GBI)

هدف: بررسي ميزان فرسودگی شغلی در افراد

تعداد سوال: 40
شیوه نمره گذاری و تفسیر: دارد
روایی و پایایی: دارد
منابع: دارد
نوع فایل: word 2007

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 2400 تومان

خرید فایل

Desc (1)

مطالب مرتبط:

1- پرسشنامه فرسودگی تحصیلی مسلش – نسخه دانشجویان

2- پرسشنامه فرسودگی شغلی مزلاچ (مقیاس شدت)

3- پرسشنامه عوامل موثر بر فرسودگی شغلی ساعتچی و هومن

4- مقیاس فشارزاهای شغلی واحد صنعتی

پرسشنامه فرسودگی شغلی گلدارد (GBI)

تعریف فرسودگی شغلی

فرسودگی شغلی یا کارزَدگی را از لحاظ لغوی می‌توانیم تحلیل قوای روانی که گاهی با افسردگی همراه هست و از تلاش برای کمک به بیماران روانی یا افراد تحت فشار روانی ناشی می‌شود تعریف کرد.[۱] فرسودگی شغلی نشانگان خستگی مفرط عاطفی به دنبال سال‌ها درگیری و تعهد نسبت به کار و مردم هست.[۲] به عبارت دیگر فرسودگی شغلی خستگی فیزیکی، هیجانی و روانی به دنبال قرار گرفتن طولانی مدت در موقعیت کار سخت هست.[۳] این نشانگان حالتی است که در آن قدرت و توانایی افراد کم و رغبت و تمایل آنها برای انجام کار و فعالیت کاهش پیدا می‌کند[۴]

فرسودگی شغلی پیامدی از فشار شغلی دایم و مکرر است. بدین ترتیب که شخص در محیط کارش به علت عوامل درونی و بیرونی احساس فشار می‌کند و این فشار، پیوسته و چندین‌باره بوده و سرانجام به احساس فرسودگی تبدیل می‌گردد. فرسودگی شغلی به عنوان فقدان انرژی و نشاط تعریف می‌شود و شخص دچار فرسودگی شغلی احساس کسالت‌انگیزی را نسبت به انجام رفتار شغلی نشان می‌دهد.

شخصی که مسئولیت‌های هم‌ستیزنده و هم‌زمانی دارد، این احساس را خواهد داشت که به چند جهت کشیده می‌شود. این امر به خستگی از کار و سرانجام فرسودگی شغلی خواهد انجامید.

اولین آسیب فرسودگی شغلی، رنج بردن از فرسودگی بدنی هم‌چون سردرد، تهوع، کم‌خوابی، و تغییراتی در عادات غذایی است. فرسودگی عاطفی هم‌چون افسردگی، احساس درماندگی، احساس عدم کارآیی در شغل خود و همچنین ایجاد نگرش‌های منفی نسبت به خود، شغل، سازمان و به طور کلی نسبت به زندگی پیامدهای بعدی کارزدگی هستند.

فرسودگی شغلی عامل بازدارنده‌ای برای ایجاد و گسترش خشنودی شغلی است.[۵]

پژوهش‌ها نشان می‌دهند که پزشکان عمومی بیش از بقیه شاغلان دچار کارزدگی می‌شوند.[۶]

پرسشنامه اضطراب امتحان فیلیپس

هدف: بررسی میزان اضطراب ناشی از امتحان

تعداد سوال: 26
شیوه نمره گذاری: دارد
تفسیر: دارد
روایی و پایایی: دارد
منابع: دارد
نوع فایل: word 2007

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 1900 تومان

خرید فایل

Desc (1)

مطالب مرتبط:

1- مقیاس نگرانی دانشجویان (AWI)

2- پرسشنامه اضطراب امتحان ساراسون

3- پرسشنامه اضطراب امتحان فریدمن

4- پرسشنامه اضطراب امتحان : نگرانی و افکار منفی

پرسشنامه اضطراب امتحان فیلیپس

تعریف اضطراب امتحان

تعریف اضطراب : مجموعه ای از واکنش های عمومی فرد به عوامل ناسازگار و غیر منتظره محیط است که او را وادار می کند با اتخاذ روش جنگ یا گریز با خطر مقابله کرده و یا راه فرار را انتخاب کند.
انواع اضطراب :
اضطراب تسهیل کننده یا تسریع کننده : میزان متوسط استرس و فشار موجب تسهیل کارکرد فرد می شود.
اضطراب ناتوان کننده : اگر اضطراب از حد معینی فراتر رود باعث پریشانی/ عدم تمرکز / احساس درماندگی / اختلال ذهنی شناختی و رفتاری  و جسمی می گردد.

راههای مقابله با اضطراب امتحان را می توان به شکل زیر بیان کرد :

1-برنامه ریزی تحصیلی

2- مدیریت زمان

3-تغذیه صحیح و ورزش

4-تمدد اعصاب و مراقبه

5-معتدل بودن

6-خروج از محدودیت

7-تغییر تدریجی عکس العملهای رفتاری- شناختی

شیوه های کاربردی درمانی _ شناختی :

1-تن آرامی

2-حساسیت زدایی منظم

3-ایمن سازی در مقابل استرس

4-آموزش مهارتهای مطالعه

5-مقابله با باورهای غیر منطقی و غیر عقلانی

6-روش پس خوراند زیستی

7-آموزش توجه

نقش معلم در کاهش اضطراب امتحان :

1-گنجاندن سوالات دشوار در شماره های آخر

2-اجتناب از ایجاد رقابت ناسالم در میان دانش آموزان

3-هدف امتحان ارزیابی از دانسته های دانش آموزان می باشد نه آنچه را که نمی دانند.

نقش خانواده در کاهش اضطراب امتحان :

1-توجه به خواب /استراحت و تفریح دانش آموزان

2-خودداری از ایجاد ترس و دلهره در دانش آموزان

3-خودداری از فشار و توقع بیش از حد برای مطالعه از دانش آموزان

نقش دانش آموز در کاهش اضطراب امتحان :

1-تقسیم مباحث کتاب و مطالعه ی به مرور درس

2-تنظیم وقت با برنامه ی امتحانی

3-بستن کتاب و تکرار مطالب آموخته شده به منظور کاهش اضطراب امتحان

پرسشنامه کانون توجه وودی، چامبلس و گلاس (1997)

هدف: ارزيابي اندازه گيری کانون توجه افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی در تعاملات اجتماعی از دو بعد مختلف (کانون توجه متمرکز بر خود، کانون توجه بيرونی)

تعداد سوال: 10
شیوه نمره گذاری: دارد
تفسیر: دارد
روایی و پایایی: دارد
منابع: دارد
نوع فایل: word 2007

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 1900 تومان

خرید فایل

Desc (1)

مطالب مرتبط:

1- مقیاس خودگزارشی اختلال نارسایی توجه و فزون کنشی بزرگسالان (ASRS)

2- پرسشنامه کانرز معلمان (اختلال نقص توجه و بیش فعالی در کودکان)

3- پرسشنامه ی کانرز والدین (اختلال نقص توجه در کودکان)

پرسشنامه کانون توجه وودی، چامبلس و گلاس (1997)

شیوه نمره گذاری

این پرسشنامه دارای 10 سوال بوده و هدف آن ارزيابي اندازه گيری کانون توجه افراد مبتلا به اضطراب اجتماعی در تعاملات اجتماعی از دو بعد مختلف (کانون توجه متمرکز بر خود، کانون توجه بيرونی) می باشد. طیفنمره گذرای آن از نوع لیکرت پنج گزینه ای بوده که امتیاز مربوط به هر گزینه در جدول زیر ارائه گردیده است: …..

برای دانلود این پرسشنامه به همراه سایر اطلاعات مربوطبه روایی و پایایی، منبع و …. بر روی دکمه خرید فایل کلیک فرمائید.

مقیاس اندازه گیری عددی درد ون کورف و همکاران (1992)

هدف: سنجش شدت درد در افراد

تعداد سوال: 7
شیوه نمره گذاری: دارد
تفسیر: دارد
منبع: دارد
نوع فایل: word 2007

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 1900 تومان

خرید فایل

Desc (1)

تعریف درد

درد حسی ناخوشایند و تجربه‌ای احساسی همراه با آسیب بافتی واقعی یا آسیبی به نوعی دیگر از بافت می‌باشد.[۱] درد احساسی تجربه رایج مانند نیشگون گرفتن انگشت، سوزش انگشت، قرار دادن نمک در زخم و ضربه‌زدن استخوان آرنج و دیگر حالت‌های ممکن می‌باشد.[۲]

درد ما را به این انگیزه وامیدارد که از شرایط بالقوه مخرب برمی‌دارد، از بخش آسیب‌دیده‌شده بدن تا هنگام بهبود مراقبت می‌کند و از شرایط یادشده در آینده پیشگیری می‌کند.[۳] درد تحریکی از ناسیسپتور در سیستم عصبی پیرامونی و یا آسیب یا خرابی سیستم عصبی مرکزی یا پیرامونی می‌باشد.[۴]

بیشتر دردها بی‌درنگ پس از آن که محرک دردناک حذف میشود برطرف و بدن التیام می‌یابد، اما گاهی‌اوقات درد همچنان با وجود حذف محرک‌ها و بهبود ظاهری بدن ادامه می‌یابد؛ و گاهی درد ناشی به دلیل فقدان شرایط قابل تشخیص، آسیب و یا آسیب‌شناسی افزایش می‌یابد.[۵]

درد شایع‌ترین دلیل مشورت پزشکی در ایالات متحده است.[۶] در بسیاری از شرایط پزشکی درد علامت مهمی است و به میزان قابل توجهی باکیفیت زندگی یک فرد و عملکرد کلی او در ارتباط است.[۷] حمایت اجتماعی، پیشنهاد هیپنوتیزم تداخل، هیجان در ورزش یا جنگ، حواس‌پرتی همه نقش قابل توجهی در زیر و بم کردن شدت درد یا ناخوشنودی آن دارند.[

مقياس برانگيختگي پيش از خواب (PSAS)

هدف: ارزيابي میزان برانگیختگی پیش از خواب در افراد از دو بعد جسمی و شناختی

تعداد سوال: 16
تعداد بعد: 2
شیوه نمره گذاری: دارد
تفسیر: دارد
روایی و پایایی: دارد
منبع: دارد
نوع فایل: word 2007

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 1900 تومان

خرید فایل

Desc (1)

مطالب مرتبط:

1- آزمون خواب

مقياس برانگيختگي پيش از خواب (PSAS)

دستورالعمل اين مقياس نسبتا خود-توصيفي است. ما علاقه مند هستيم كه بدانيم شما پيش از به خواب رفتن چه احساسي در ذهن و بدنتان داريد. لطفا با كشيدن يك دايره به دور عدد منسب نشان دهيد كه به چه شدت هر يك از علائم ذكر شده در زير را هنگام تلاش براي به خواب رفتن تجربه مي كنيد….

پرسشنامه هوش فرهنگی آنگ

هدف: ارزيابي هوش فرهنگی در افراد از ابعاد مختلف (عامل رفتاری، عامل انگیزشی، عامل دانشی/ شناختی، عامل راهبردی/ فراشناختی)

تعداد سوال: 20
تعداد بعد: 4
شیوه نمره گذاری و تفسیر: دارد
روایی و پایایی: دارد
منابع: دارد
نوع فایل: word 2007

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 1900 تومان

خرید فایل

Desc (1)

مزالب مرتبط:

1- پرسشنامه هوش رقابتی (CIQ)

2- پرسشنامه سیستم هوش تجاری پروویچ (۲۰۱۲)

3- مقیاس هوش هیجانی شاته (MSEIS) – نسخه تجدید نظر شده

4- پرسشنامه هوش معنوی کینگ (SISRI)

5- پرسشنامه هوش هیجانی در ورزش لان و همکاران

6- پرسشنامه هوش اخلاقی

7- مقیاس هوش اجتماعی ترومسو

8- پرسشنامه هوش معنوی بدیع و همکاران

9- پرسشنامه هوش هیجانی شوت

10 – آزمون هوش گودیناف

11- پرسشنامه هوش هیجانی بار- آن (EQ-i)

پرسشنامه هوش فرهنگی آنگ

تعریف هوش فرهنگی

مفهوم هوش فرهنگی برای نخستین بار توسط ایرلی و انگ از محققان مدرسه کسب و کار لندن مطرح شد. این دو، هوش فرهنگی را قابلیت یادگیری الگوهای جدید در تعاملات فرهنگی و ارائه پاسخهای رفتاری صحیح به این الگوها تعریف کرده‌اند.

آنها معتقد بودند در مواجهه با موقعیتهای فرهنگی جدید، به زحمت می توان علائم و نشانه های آشنایی یافت که بتوان از آنها در برقراری ارتباط سود جست. در این موارد، فرد باید با توجه به اطلاعات موجود یک چارچوب شناختی مشترک تدوین کند، حتی اگر این چارچوب درک کافی از رفتارها و هنجارهای محلی نداشته باشد، تدوین چنین چارچوبی تنها از عهده کسانی برمی آید که از هوش فرهنگی بالایی برخوردار باشند.

در تعریفی دیگر هوش فرهنگی یک قابلیت فردی برای درک، تفسیر و اقدام اثربخش در موقعیت هایی دانسته شده است که از تنوع فرهنگی برخوردارند و با آن دسته از مفاهیم مرتبط با هوش سازگار است که هوش را بیشتر یک توانایی شناختی می‌دانند.

مطابق با این تعریف، درواقع هوش فرهنگی با تمرکز بر قابلیتهای خاصی که برای روابط شخصی باکیفیت و اثربخشی در شرایط فرهنگی مختلف لازم است، بر جنبه ای دیگر از هوش شناختی تمرکز دارد.

هوش فرهنگی همچنین بینشهای فردی را دربر می‌گیرد که برای انطباق با موقعیتها و تعاملات میان فرهنگی و حضور موفق در گروههای کاری چند فرهنگی مفید است.

مقیاس خودگزارشی اختلال نارسایی توجه و فزون کنشی بزرگسالان (ASRS)

هدف: سنجش مشکلات نارسایی توجه و فزون کنشی – تکانش گری

تعداد سوال: 18
تعداد بعد: 2
شیوه نمره گذاری و تفسیر: دارد
روایی و پایایی: دارد
منابع: دارد
نوع فایل: word 2007

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 3900 تومان

خرید فایل

Desc (1)

مطالب مرتبط:

1- پرسشنامه کانرز معلمان (اختلال نقص توجه و بیش فعالی در کودکان)

2- پرسشنامه ی کانرز والدین (اختلال نقص توجه در کودکان)

مقیاس خودگزارشی اختلال نارسایی توجه و فزون کنشی بزرگسالان (ASRS)

اختلال نارسایی توجه چیست؟

 نارسایی توجه همراه با بیش فعالی به گروهی از اختلالهای زیستی عصبی مزمن گفته می شود که در تنظیم سطح فعالیت (بیش فعالی )رفتار باز داری (تکانشی )و دامنه توجه ( بی توجهی ) فرد اختلال ایجاد می کند . ناتوانی در حفظ توجه و تمرکز  سطوح فعالیت نا متناسب رشدی حواس  پرتی و تکانش گری از نشانه های اصلی این اختلال به شمار می آیند . عملکرد این کودکان در موقعیت های مختلف خانه  مدرسه و ارتباط با همسالان آسیب دیده است . این اختلال بر پیشرفت تحصیلی موفقیت شغلی و رشد هیجانی اجتماعی فرد تاثیر زیان آور  طولانی مدتی بر جای می گذارد . این کودکان نمی توانند در جای خود آرام بنشینند و به کلاس توجه کنند در نتیجه پیامد منفی این گونه رفتارها را نیز تجربه می کنند . از طرف همسالان طرد می شوند و به مجموعه وسیعی از رفتارها ی اخلال گرانه دچار می شوند . مشکلات اجتماعی و تحصیلی آنها به راحتی بر طرف نمی شود و پیامد طولانی مدتی را نیز به همراه می آورد . برای بسیاری از آنها اثر اختلال نارسایی توجه همراه با

نشانه های اختلال نارسایی توجه / بیش فعالی

این اختلال مثل یک بازوی شکسته نیست ویا علائم  فیزیکی آشکاری ندارد واز فردی به فرد دیگر تفاوت دارد . این رفتارها عبارتند از :

1-    بی توجهی

این افراد وقت زیادی را صرف تمرکز روی یک موضوع می کنند  بعد از چند دقیقه خسته می شوند و اغلب کارهایشان اشتباه است .

2-    بیش فعالی

این افراد همیشه در جست و جو هستند  دور اتاق می چرخند  پاهایشان را تکان می دهند .

نوجوانان و بزرگسالان احساس خستگی نا پذیر فراوانی دارند . آنها ممکن است چندین کار را با هم انجام دهند یا از کاری به کار دیگر بپرند .

3-    رفتارهای آنی و تکانشی

این افراد قادر نیستند خشم و واکنش خود را کنترل کنند و یا قبل از انجام کاری فکر کنند .

بر اساس D S M     علائم عدم توجه عبارتند از :

 بیش فعالی تا بزرگسالی ادامه خواهد داشت .

  • توسط نور و صداهای نا مربوط حواسشان پرت می شود .
  • به ندرت قادرند آموزشها را دنبال کنند .
  • اشتباهات مکرر و بدون دقت دارند .
  • فراموش و گم کردن وسایل  بازی  کتاب و مداد .

مقیاس کارکردهای روان شناختی خانواده ایرانی (IFPFS)

هدف: ارزیابی کارکردهای روانشناختی خانواده های ایرانی (ارتباط، پیشرفت، سواد عاطفی (عشق و محبت)، معنویت و مذهب، اوقات فراغت، تفریح و سرگرمی، اتحاد، ساختار و سازمان، احساس امنیت، حل تعارض، رفت و آمد و صله رحم، استقلال، کنترل)

تعداد سوال: 89
تعداد بعد: 12
شیوه نمره گذاری: دارد
منبع: دارد
نوع فایل: word 2007

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 3400 تومان

خرید فایل

Desc (1)

مطالب مرتبط:

1-پرسشنامه تجدید نظر شده الگوهای ارتباطی خانواده (RFCP)

2- پرسشنامه تاثیر اینترنت بر ارزش های تربیتی خانواده کفاشی (۱۳۸۸)

3- مقیاس نیازهای خانواده برای خانواده های ایرانی

4- پرسشنامه عوامل موثر بر بزهکاری نوجوانان

5- پرسشنامه علل انحراف جنسی فرزندان

6- پرسشنامه هنجارهای اجتماعی نوجوانان

7- پرسشنامه بررسی نقش خانواده در گرایش جوانان و نوجوانان به اعتیاد

8- مقیاس تاکتیک های حل تعارض پدر و مادر

مقیاس کارکردهای روان شناختی خانواده ایرانی (IFPFS)

شیوه نمره گذاری

این پرسشنامه 89 سوال دارد و هدف آن ارزیابی کارکردهای روانشناختی خانواده های ایرانی (ارتباط، پیشرفت، سواد عاطفی (عشق و محبت)، معنویت و مذهب، اوقات فراغت، تفریح و سرگرمی، اتحاد، ساختار و سازمان، احساس امنیت، حل تعارض، رفت و آمد و صله رحم، استقلال، کنترل) می باشد. طیفنمره گذاری آن از نوع لیکرت بوده که امتیاز مربوط به هر گزینه در جدول زیر ارائه گردیده است:…..

برایدانلود این پرسشنامه به همراه سایر اطلاعات، بر روی دکمه خرید فایل کلیک فرمائید.

پرسشنامه ارزیابی وب سایت های تجارت الکترونیک

هدف: ارزیابی وب سایت های تجارت الکترونیک از ابعاد مختلف (نمای سایت، پیمایش سایت، محتوی سایت، قابلیت اعتماد، متغیر فنی)

تعداد سوال: 25
تعداد بعد: 5
شیوه نمره گذاری و تفسیر: دارد
روایی و پایایی: دارد
منبع: دارد
نوع فایل: word 2007

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 3400 تومان

خرید فایل

Desc (1)

مطالب مرتبط:

1- پرسشنامه ارزیابی عوامل موثر بر مدل‌های تجارت الکترونیک

2- پرسشنامه یوزرلن (پرسشنامه بررسی قابلیت استفاده سیستم های آموزش الکترونیکی اوزتکین و همکاران (۲۰۱۰))

3- مقیاس نیازهای اساسی روان شناختی در محیط یادگیری الکترونیکی

4- پرسشنامه بررسی تهدیدها و فرصت های یادگیری الکترونیکی خوشرنگ و همکاران (۱۳۹۳)

5- مقیاس نیازهای اساسی روان شناختی در محیط یادگیری الکترونیکی سوریبو و همکاران

6- پرسشنامه بررسی میزان شناخت و استفاده از انواع خدمات الکترونیکی بانکی (از دیدگاه مشتریان و کارکنان بانک)

7- پرسشنامه عوامل موثر بر اولویت بندی درگاه های دریافت خدمات بانکی

8- پرسشنامه راهکارهای استقرار شهر الکترونیک

9- پرسشنامه رضایت الکترونیک مشتریان (بر اساس مدل لی و تورین)

10- …..

پرسشنامه ارزیابی وب سایت های تجارت الکترونیک

تعریف تجارت الکترونیک

برای تجارت الکترونیکی تعاریف مختلفی ارائه شده است که اغلب آنها مبتنی بر تجارت گذشته در استفاده از تجارت الکترونیکی بوده است . در ساده ترین شکل می توان آن را به صورت ” انجام مبادلات تجاری در یک قالب الکترونیکی ” تعریف نمود.کمیسیون اروپایی در سال ۱۹۹۷ آن را به شکل زیر تعریف نموده است :
” تجارت الکترونیکی بر پردازش و انتقال الکترونیکی داده ها شامل : متن , صدا و تصویر مبتنی می باشد.”
تجارت الکترونیکی فعالیتهای گوناگونی از قبیل مبادله ی الکترونیکی کالاها و خدمات , تحویل فوری مطالب دیجیتال , انتقال الکترونیکی وجوه , مبادله ی الکترونیکی سهام , بارنامه یالکترونیکی , طرح های تجاری , طراحی و مهندسی مشترک , منبع یابی , خریدهای دولتی , بازاریابی مستقیم و خدمات بعد از فروش را در بر می گیرد .
●وزارت صنایع و تجارت بین الملل ژاپن گفته است که :
” تجارت الکترونیکی که تا چندی قبل به تعداد معینی از شرکتها محدود می گردیدکه در حال ورود به عصر جدیدی است که در آن تعداد زیادی از اشخاص گمنام مصرف کنندگان در شبکه حضور دارند . به علاوه محتوای آن از حیطه ی مبادله ی داده های مربوط به سفارش دادن یا قبول سفارش فراتر رفته و فعالیتهای عمومی تجاری از قبیل تبلیغات , آگهی , مذاکرات , قراردادها , و تسویه حسابها را نیز در برگرفته است.”
از مجموعه تعاریف ارائه شده می توان نتیجه گیری نمود که زمینه های کاربرد تجارت الکترونیکی بسیار گسترده تر از مبادله کالا , خدمات و وجوه است و در تعریف آن و تبیین سیاستهای مورد نظر باید علاوه بر کاربردهای بالفعل به کاربردهای بالقوه آن نیز توجه داشت .

پرسشنامه راهکارهای تمرکززدایی در سازمان

هدف: بررسی راهکارهای تمرکز زدایی در سازمان (رسمیت، تمرکززدایی، فن آوری اطلاعات، قدرت تصمیم گیری، ارتباط افقی)

تعداد سوال: 27
تعداد بعد: 5
شیوه نمره گذاری: دارد
روایی و پایایی: دارد
منبع: دارد
نوع فایل: WORD 2007

همین الان دانلود کنید

قیمت: فقط 2900 تومان

خرید فایل

Desc (1)

مطالب مرتبط:

1- پرسشنامه ساختار سازمانی رابینز

2- پرسشنامه فرم کوتاه شده ساختار سازمانی

پرسشنامه راهکارهای تمرکززدایی در سازمان

تمرکز چیست؟

تمركز در سلسله مراتب اختيارات، به آن سطح از اختيارات گفته مي‌شود كه قدرت تصميم‌گيري دارد. هنگامي كه تصميم در رده‌های بالاي سازماني گرفته شود، آن سازمان را متمركز مي‌نامند و هنگامي كه تصميم‌گيري‌ها به سطوح پايين‌تر سازمان واگذار گردد، سازمان را غير متمركز مي­گويند. يك سازمان در رابطه با خريد وسايل، تعيين هدف، انتخاب عرضه‌كنندگان كالا، تعيين قيمت، استخدام كاركنان و تعيين حيطه كنترل و بازاريابي، مي­تواند به صورت متمركز يا غير متمركز عمل كند[1].
تمركز به ميزاني كه تصميم­گيري در يك نقطه واحد در سازمان متمركز شده، اشاره دارد. تراكم قدرت در يك نقطه، دلالت بر تمركز داشته و عدم تراكم يا تراكم كم، نشانه عدم تمركز است. بايد دانست كه عدم تمركز را نبايد با تفكيك سازمان بر اساس مناطق جغرافيايي اشتباه كرد. تمركز به مساله ميزان پراكندگي اختيارات تصميم‌گيري بر‌مي­گردد نه تفكيك جغرافيايي سازمان[2].
تمركز بر جايگاه اصلي تصميم­گيري در سازمان دلالت دارد؛ به اين ترتيب كه هرگاه كليه تصميمات مهم در رده بالاي ساخت سازماني اخذ شود، سازمان بسيار متمركز خواهد شد و هرگاه با تفويض اختيار و حذف قوانين دست‌وپاگير، امكان تصميم­گيري توسط مديران سطوح مياني و عملياتي افزايش يابد و سازوكارهاي كنترل به سطوح پايين­تر واگذار گردد، از تمركز كاسته مي‌شود. در این صورت سيستم را غير متمركز مي­نامند. البته در سازمان غير متمركز نيز كنترل مديريت با استفاده از مجموعه متنوعي از ابزار نظارت و بازرسي استمرار مي‌يابد و به هيچ‌وجه مسئوليت مديران عالي لوث نمي‌شود[3].
در سازمان‌هاي متمركز، مديران ارشد و آنان كه در رأس سازمان هستند، حق تصميم­گيري دارند. در سازمان‌هاي غير متمركز همين تصميمات در سطوح پايين­تر گرفته مي­شود.
مساله عدم تمركز به صورت يكي از معماهاي لاينحل درآمده است؛ زيرا در سازمان‌هايي كه ديوان‌سالاري به صورت صددرصد رعايت مي­شود، همه تصميمات به وسيله مديريت عالي سازمان گرفته مي‌شود و او بر سازمان كنترل كامل دارد؛ ولي با بزرگ­تر شدن سازمان و بالا رفتن تعداد كاركنان، واحدها و دواير، نمي­توان همه تصميمات را به مقام عالي سازمان ارجاع دادبه این دلیل که  ميزان بار تصميم‌گيري به آن حد مي‌رسد كه يك مقام ارشد نمي­تواند آن را تحمل كند. تحقيقات انجام‌شده نيز نشان مي­دهد كه در سازمان‌هاي بزرگ، پديده عدم تمركز بيشتر مشاهده مي­شود[4].
در شرايطي كه سازمان از سيستم‌هاي غير متمركز استفاده مي­كند، فراگرد تصميم­گيري با سرعت بيشتري طي مي­شود و مديران مياني در شرايط بهتري پرورش مي‌يابند و نياز مديران به احترام و خودشكوفايي به نحو بهتري ارضاء مي‌شود؛ با اين حال برخي از مديران محافظه‌كار به استفاده از سيستم‌هاي متمركز‌تر تمايل دارند، تا بر هزينه‌های سنگين در سيستم‌هاي غير متمركز فائق آیند[5].
عوامل موثر در تمركز
صاحب‌نظران معتقدند با كاهش حيطه نظارت(تعداد كاركناني كه به صورت مستقيم به يك مدير گزارش مي­دهند) تعداد سطوح سازماني و ارتفاع هرم سازمان افزايش مي­يابد و سازمان متمركزتر مي­شود. اگر حيطه نظارت گسترده باشد، مدير قادر به اتخاذ همه تصميم‌ها نخواهد بود و مجبور مي­شود كه بخشي از اختيارات تصميم‌گيري خود را واگذار كند؛ ولي اگر حيطه نظارت كوچك و محدود باشد، امكان تصميم­گيري متمركز به وجود مي‌آيد. به اين ترتيب سلسله مراتب طولاني­تر شده و فاصله مديران عالي از رده عملياتي افزايش مي­يابد.
در سازمان‌هاي پويا، مديران براي افزايش سرعت فراگرد تصميم‌گيري مجبور مي‌شوند، كه تمركز را كاهش دهند.[6] همچنين هرچه سبك رهبري مستبدانه­تر و كنترل شديد­تر باشد، حيطه نظارت محدود­تر و ميزان تمركز بيشتر خواهد شد[7].
عواملي مانند ميزان اطلاعات اشاعه‌يافته­ در بين سطوح مختلف سازمان، ميزان مشاركت افراد در برنامه­ريزي­هاي بلندمدت و نسبت مشاغلي كه متصدي‌ها در تصميم­گيري مشاركت نموده و تعداد حوزه‌هايي كه آنها در آن مشاركت مي­كنند، مي­توانند به عنوان شاخص‌هايي از تمركز به حساب آيند[8].
ضرورت تفويض اختيار
سازمان‌ها علاوه بر اينكه مجموعه‌اي از انسانها را در خود جاي داده‌اند، نوعي سيستم تصميم­گيري و پردازش اطلاعات نيز هستند. سازمان­ها تحقق اهداف خود را از طريق هماهنگي تلاش‌هاي گروهي تسهيل مي‌كنند. تصميم‌گيري و پردازش اطلاعات عوامل كليدي اين هماهنگي محسوب مي‌شوند. توانايي مديران براي دقت در خصوص داده‌هاي اطلاعاتي كه دريافت مي­كنند، محدود است و هر مدير ميزان محدودي از اطلاعات را مي­تواند پردازش كند. براي جلوگيري از وقوع پديده انباشتگي اطلاعات و اطلاعات بيش از ظرفيت نزد مديران، مديران بايد اتخاذ برخي از تصميم­ها را به ديگران واگذار كنند. بعلاوه سازمان‌ها بايد در مقابل تغييرات محيطي از خود واكنش نشان دهند. عدم تمركز اين واكنش را تسريع مي‌كند؛ زيرا لازم نيست پردازش اطلاعات سلسله مراتب سازماني را طي كند. همچنين عدم تمركز باعث مي‌شود كه داده­هاي اطلاعاتي بيشتري در فرايند تصميم‌گيري مورد استفاده قرار گيرند. به علت مشاركت كاركنان در فرايند تصميم‌گيري، عدم تمركز در تصميم‌گيري موجب انگيزش [بيشتر] مي‌شود. يكي ديگر از جنبه‌هاي عدم تمركز فرصت­هاي آموزشي است كه براي مديران رده پايين بوجود مي­آيد.[9]
مقتضيات تمركز و عدم تمركز
در برخي موقعيت‌ها تمركز نسبت به عدم تمركز رجحان پيدا مي­كند. وقتي در تصميم‌گيري، ديدگاه جامع مورد نياز است؛ يا جايي كه تمركز، صرفه‌جويي­هاي اقتصادي معني‌داري را موجب مي­شود، مزيت‌هاي ويژه‌اي برای تمركز ايجاد مي‌شود. مدارك و شواهد نشان مي‌دهند كه تمركز بيشتر تصميمات كاري در محيط‌هايي مشاهده مي­شود كه به كاركنان، آموزش‌هاي حرفه‌اي كمتري ارائه شده است؛ يعني در محيط‌هايي كه كاركنان، غير متخصص هستند، بايد براي راهنمايي افراد قوانين و مقررات متعددي [تمركز بيشتر] را تدوين كرد. از طرف ديگر اگر سازمان‌ها متشكل از كاركنان حرفه‌اي باشند؛ بايد انتظار داشت كه رسميت و تمركز كمي بر سازمان حكم­فرما باشد.[10]

 


[1]. دفت،ريچارد ال؛ مباني تئوري و طراحي سازمان، علي پارسائيان و سيدمحمد اعرابي تهران، دفتر پژوهش‌هاي فرهنگي، 1381، چاپ دوم، ص24- 18.
[2]. رابينز، استيفن؛ تئوري سازمان، سيدمهدي الواني و حسن دانايي‌فرد، تهران، صفار، 1384، چاپ دهم، ص99-98.
[3]. رضائيان، علي، مباني سازمان و مديريت، تهران، انتشارات سمت، 1379، چاپ اول، ص188.
[4]. دفت،ريچارد ال؛ ص187.
[5]. رضائيان، ص294.
[6]. همان، ص292.
[7]. همان، ص298.
[8]. رابينز، ص79.
[9]. همان، ص103.
[10]. همان، ص104.